Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik Kapsamında Sonu

Ülkemiz, özellikle kimya ve petro-kimya alanında faaliyet gösteren büyük ve çok büyük ölçekli endüstri tesisleri açısından önemli bir ülke olup, aynı zamanda bu durumun beraberinde getirdiği endüstriyel kaza riskleri ile sonuç olarak sürekli iç içe yaşamaktadır. Geçmişte, tıpkı dünyada olduğu gibi ülkemizde de bu konuda ciddi ölümlü kazalar yaşanmıştır.

Tank yangınları ve kimyasal kaynaklı risklerin azaltılması, önceden tahmin edilmesi, gerekli proaktif güvenlik önlemlerinin alınıp, olası bir endüstriyel kazada zararın minimuma indirilmesi ve bu amaçlar için gerek teorik, gerek uygulamalı tatbiki çalışmalar yapılması son derece önem arz etmektedir.



Ülkemizde bilinç düzeyi, Büyük Endüstriyel Kazaların Etkilerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik yani bilinen adıyla SEVESO II direktifi kapsamdaki tesislerin güvenlik raporu hazırlık çalışmaları ile artmaya başlamıştır.

  1. Dünyadan Örnekler


Dünyada pek çok ülkede, bir endüstriyel tesis henüz kurulum aşamasına başlamadan, LUP (Land Use Planning) yani “bölge planlama” amaçlı çalışma yapmak zorundadır. Örneğin; Hollanda’da mevzuat, bir tesisin LUP amacıyla kurulmadan evvel depolayacağı kimyasal maddeler, miktarları ve tesisin proses detaylarını kullanarak bir tehlike modellemesi çalışması yapmasını ve yetkili merciilere sunmasını zorunlu tutmaktadır. Çalışmada ortaya çıkacak risklerin nüfus içeren yerleşim bölgelerine etkisi sonucu tesisin kurulumuna izin verilmekte ya da verilmemekte veya riskin azaltılması için plan değişikliği önerilmektedir.

Bu uygulama sonucu dolayısıyla hem tesisin olası risklerinin daha kurulum aşamasında sonuçlarının ve olasılıklarının belirlenmesi mümkün olmakta, hem tesislerde riskler ile ilgili ön bilinç sağlanmakta, hem de ulusal veri tabanında bilgi direk yerini almakta ve harici eylem planlarının oldukça hızla oluşturulması bu sayede mümkün olmaktadır.


  1. Risk Analizi ve Risk Değerlendirme


Risk, en genel anlamda bir tehlikenin gerçekleşme olasılığı ile gerçekleşmesi durumunda yol açacağı sonucun birlikte değerlendirilmesiyle hesaplanır. Risk yönetimi, yönetim politikaları, prosedürler, analizler gibi sistematik araçların kullanılarak çalışanlar, çevrede yaşayan insanlar ve diğer çevre elemanları için riskin azaltılması için yapılan çalışmalar bütünüdür.


Risk analizi, riskin mühendislik bilgileri ve matematiksel teknikler kullanılarak tehlikenin gerçekleşmesi sonucu ve risk frekansı hakkında bilgi sahibi olmak için kullanılır. Risk analizi çalışmaları tamamlandıktan sonra yapılan risk değerlendirme çalışması ile risk analizi sonucunda elde edilen risk ile ilgili tahminler sonucunda karar verme ve risk önleme yada riski kabul etme mekanizmaları tamamlanır.

Çalışma ortamındaki tehlikeler, özellikle Seveso II direktifi kapsamındaki işyerlerinde gerek çalışanlar gerekse halk için riskleri de beraberinde getirmektedir. Bu nedenler risklerin her işyerinde her durum için ayrı ayrı analiz edilip değerlendirilmesi uygulanması gereken en önemli aşamadır.